विचार/अन्तरवार्ता
Oct 19, 2017
एनआरएनए महाधिवेशनमा नदेखिएको पाटो, यसकारण हारिन् जमुना गुरुङ

राजकुमार थापा

विश्वभरका नेपालीहरुको साझा संस्था मानिएको गैर आवासीय नेपाली संघको आठौं विश्व सम्मेलन नयां नेतृत्व चयन गर्दै 
काठमाण्डौंमा समापन भएको छ ।

नेतृत्वको झन्डै दुईतिहाई भन्दा बढि पदहरुमा निर्वाचनको माध्यमबाट नेतृत्व चयन भएको छ । लगभग अठार सय प्रतिनिधिहरुले भाग लिएको निर्वाचनमा इलेक्ट्रोनिक मतदान प्रक्रिया प्रयोग गरिएकाले अपेक्षितरुपमा परिणाम चाडै प्रकाशित भयो । मुलतः विदेशमा बस्ने र स्वदेशका पनि आम नेपालीहरुको जिज्ञासा र चासोको विषय रहेको यस सम्मेलनको मुल नेतृत्व वा अध्यक्षको निर्वाचनमा जमुना घलेको पराजयका सम्बन्धमा यस आलेखमा केही चर्चा र विश्लेषण गर्ने जमर्को गरिएको छ ।

कारणहरु

१. अस्वाभाविक उम्मेदवारी

दुई कार्यकाल अध्यक्ष निर्वाचित भएका निवर्तमान अध्यक्ष शेष घलेकी जीवन संगिनी श्रीमती जमुना घले पनि अध्यक्ष कि उम्मेदवार थिइन् । जित्ने पूर्ण आत्मविश्वासकासाथ उठेकी उनी लज्जास्पदरुपमा आफ्ना प्रतिस्पर्धी भवन भट्टसंग दोब्बर मतले पराजित भइन् । वास्तवमा उनको उम्मेदवारीमा कुनै स्वाभाविकता थिएन र यो अव्यवहारिक र 
महत्वाकांक्षी थियो ।

कुनै जमनामा बि. सं. २०४६ को जनआन्दोलनका सर्वोच्च नेता गणेशमान सिंहले काठमाडौंमा लौरो उठाए पनि जित्छ भन्ने गलत आंकलनले उनकी श्रीमती, छोरा, छोरी सबै नराम्रोसंग पराजित भएका थिए । ठिक यसैगरी एनआरएनएमा शेष घलेले जो उठाए नि जित्छ वा जितिन्छ भन्ने दम्भ र अहंकारले आफ्नै श्रीमती उठाउंदा नमिठो हार बेहोर्नु परेको हो ।

श्रीमती घले ब्यक्तिगतरूपमा क्षमतावान, योग्य र सक्षम महिला हुन् र छन्, यसमा कुनै शंका छैन । तर, एनआरएनएको डेढ दशक लामो इतिहासमा उनको योगदान भनेको आफ्ना पतिको 
चार वर्षे कार्यकालमा प्रमुख सहयोगीको रुपमा रहनु भन्दा अरु केही थिएन । जुन अध्यक्ष हुनका लागि पर्याप्त होइन् । विलक्षण क्षमता, चमत्कार र कहिलेकाहीं अप्रत्यासित घट्नाका कारणहरु बाहेक सामान्यतय नेतृत्वको निर्माण एउटा लामो र नियमित प्रक्रिया, अनुभव तथा संयोजनबाट हुने हो जुन सबै कुरा जमुनामा पूरा भइसकेका थिएनन् । एनआरएनएको स्थापनाकालदेखि सक्रिय योगदान दिंदै आएकाहरुलाई नजर अन्दाज गर्नु उनको भुल थियो ।

भूकम्प पछिको गोर्खा लाप्राक बस्ती र एनआरएनए भवन निर्माण परियोजनाको चर्चा यसरी गरियो कि त्यो सबै शेष र जमुना घले एक्लैले गरेका हुन् । पैसा पनि उनीहरु कै हो । तर वास्तविकता के हो भने प्रत्येक गैर आवासीय नेपालीहरुको एक एक थोपा रगत पसिनाबाट उठाएको रकमले त्यी परियोजना निर्माण भइरहेका हुन्, ती कसैका निजी विषय र काम होइनन् । अध्यक्षको हिसाबले घलेले त्यसको अगुवाई गर्नु स्वाभाविक कुरा हो, तर यसलाई यति अस्वाभाविक ढंगले ‘ब्यक्तिकरण’ र ‘निजीकरण’ गर्ने प्रयत्न गरियो, जसलाई आम एनआरएनहरुले शालिनतापूर्वक अस्वीकार गर्दा जमुना पराजित हुन पुगिन् ।

२. परिवारवादको फन्दा
शेष घले दोश्रो कार्यकालका लागि निर्वाचित भए पश्चात उनी आफ्नो एउटा सीमित घेरा भित्र परिवारवादको मोहमा फंस्दै गए । नेपालमा परिवार र नातागोतावाद देखेर देश डुबाए भनेर रातदिन खैरो खन्ने अधिकांश विदेशका नेपाली अर्थात एनआरएनहरु आफ्नै संस्थाका अध्यक्ष त्यस्तै लोभ र मोहको फन्दामा रुमल्लिए देखेपछि यो ‘घलेले घलेलाई राजा बनाउने लिगलिग कोटे दौड होइन’ भनेर परिवारवादको कोटरी खडा गरेका घलेलाई त्यस्तो कार्य स्वीकार्य नभएको भन्ने स्पष्ट सन्देश जमुनालाई हराएर दिए ।

राजकुमार थापा, पत्रकार

३. जातीय जन्जिर
शेष घलेको कार्यकालमा नचाहिंदो ढंगले एनआरएनए भित्र जातीय रंग र गन्ध मिसाउन खोजिएको हो कि भन्ने व्यबहार आम अनुभव भएको देखिथ्यो । त्यो नयां बोतलमा पुरानै रक्सी भर्ने सूत्र प्रयोग गर्ने प्रयत्न अत्यन्तै प्रतिउत्पादक सावित भयो । नेपालको राजनीतिमा समेत प्रयोग गर्न खोजिएको जातीय कलेवरका प्रयत्नहरु असफल भइसकेको सन्दर्भमा परदेशिएका नेपालीहरुको साझा संस्थामा केही जाती र वर्ग विशेषको वर्चस्व स्थापित गर्न खोज्दा जमुना त हारिन् नै अरु उनलाई समर्थन र सहानुभूति राख्ने पनि सबै बढारिने स्थिति आयो, जुन दुःखद कुरा हो । सबै जाती, वर्ग, क्षेत्र, लिंग र समुदायको एनआरएनएमा समुचित प्रतिनिधित्व हुनु आवश्यक छ । भोलिका दिनमा नव निर्वाचित नेतृत्वले त्यतातिर ध्यान पुरयाउनु बान्छनीय छ ।

४. पार्टीहरुलाई चुनौती
अरु त कुरै छाडौं नेपालको सर्वोच्च अदालतका प्रधान न्यायाधीश, अख्तियार प्रमुख त राजनैतिक भागबन्डामा नियुक्ति गर्ने सिन्डिकेट चलाएका पार्टीहरु र तिनै पार्टीहरुबाट दिक्षित र विदेशमा पनि एउटा न एउटा पार्टी समाएर बसेका नेपालीहरुलाई पार्टीहरु केही होइनन्, पार्टी निषेध छ र गरिन्छ भन्ने घलेजीहरुको दम्भलाई यसपाला सबै पार्टीहरु मिलेर सबक सिकाएका छन् । यद्यपि एनआरएनए भित्र पार्टी 
राजनीति घुसाउनु अत्यन्त घातक विषय हो । अन्ततः यसले राम्रो नतिजा दिंदैन, तर अहिलेको तीतो यथार्थ के हो भने हर क्षेत्रमा पार्टीहरुको बोलवाला र दवदवा छ भन्ने कटु सत्यलाई पनि भुल्न 
मिल्दैन । भोलि सुधार होला, परिवर्तन होला त्यो बेग्लै सवाल हो ।

५. अग्रजको बेवास्ता
वास्तवमा शेष घले अध्यक्ष बनेपछि उनी र उनका निकटस्थहरुले अग्रजहरुलाई सम्मान गर्न नसकेको वा नचाहेको एक किसिमले बेवास्ता र अपमानित गरेको भन्ने बारेमा व्यापक चर्चा परिचर्चा हुंदै आएको सुनिथ्यो । संस्थापक अध्यक्ष उपेन्द्र महतोदेखि आफूलाई पहिलो कार्यकालमा अध्यक्ष बनाउन प्रमुख भूमिका खेल्ने पूर्व अध्यक्ष जीबा लामिछाने लगायतका अग्रजहरुलाई खासमा उनीहरुले मान्छे गनेनन् जसको मुख्य कारण पैसा र एनआरएनएको सत्ता शक्तिको दम्भ थियो, जुन कुराहरु जमुनासंग पनि संगै जोडिएर वा जेलिएर आए । जसका कारण अग्रजहरुलाई घले सत्ता तोड्न उत्प्रेरित र वाध्य बनाएको हुनसक्छ । त्यतिमात्र होइन घलेले आफ्नो कार्यकालका सहकर्मीहरुसंग पनि राम्रो सम्बन्ध कायम राख्न सकेनन् । उपाध्यक्ष, महासचिव लगायतका पदाधिकारीहरुसंग उनको निरंकुश र एकलकाटे कार्यशैलीका कारण सधैं टसल नै भइ रह्यो । यस्ता कारणहरुबाट पनि घले दम्पती एकै घानमा पिसिन पुगे ।

६. गुमाएको अवसर
वास्तवमा एनआरएनएबाट शेष घले ‘हाइ-हाइ’ भएर बिदा हुने र जमुनालाई सम्मानजनक ‘सेटल’ हुने ठूलो अवसर थियो तर त्यो गुम्यो । घलेमा चार वर्षे कार्यकालले एक किसिमको ‘चार्म’ दिएको थियो जसलाई उनको आफ्नै दम्भ, महत्वाकांक्षा, पारिवारिक मोह र कथित गणेशपन्थी र हनुमानगिरी सल्लाहकार र उनीहरुको अतृप्त इच्छाहरुका कारणबाट त्यो सुनौलो र सम्मानजनक विदाइको मौका प्राप्त भएन ।

त्यतिमात्र होइन जमुनालाई अध्यक्ष बाहेक अन्य पदमा उठाएको र आफ्नो टिमलाई समेट्ने प्रयत्न गरेको भए एनआरएनएको अन्तर्राष्ट्रिय परिषदमा घलेको वर्चस्व कायम रहने ठूलो सम्भावना थियो । अब त्यो अवसरबाट पनि उनी वन्चित भए । घले दम्पतीको पराजय संगै सम्मेलनले अमिलो मन गर्दै पारित गरेको घलेको ड्रिम भिजन ‘भिजन-२०२० एन्ड बियोन्ड’ अलपत्र पर्ने छांट देखिन्छ । सम्भवतः यो कार्यक्रम हुन्छ हुन्छ, हो हो भन्ने बाहेक कार्यान्वयन आउने सम्भावना कमै होला ।

र अन्त्यमा,

माथिका यी, यस्ता र अन्य जे जस्ता कारणहरुबाट जमुना घलेको पराजय भएपनि जित्नेले ज्यादै मात्तिनु र हौसिन जरुरी छैन् । शेष घलेको कार्यकालका कमजोरीहरु सच्याउने र राम्रा कामलाई अगाडि निरन्तरता दिंदै अझै राम्रो गर्न सक्दा मात्रै भवन भट्ट र उनको टिमको यो भब्य जीतको औचित्य पुष्टि हुनसक्छ । त्यसकालागि काम गरेर देखाउनु नै मुख्य कुरा हो । जमुना घले र उनको टिमलाई पनि उत्तिकै सम्मान र सहकार्यका साथ संग संगै लिएर जानु नयां नेतृत्वकालागि आवश्यक र वान्छनीय छ । 
http://tvannapurna.com/120794-21/#.Wedj0LE9ONs.facebook 


प्रतिक्रिया पठाउनुस्
नाम
ईमेल
ठेगाना
प्रतिक्रिया
क्याप्चा   [Reload Image]
 
 

प्रतिक्रियाहरु



अरु समाचारहरु

Video Gallery
  • मेरी बास्सै मेरी बास्सै
  • Video Video