काठमाडौं, । सवारी दुर्घटनामा परी अल्पायुमै ज्यान गुमाएका चिकित्सक डा. सशंक पाण्डेको सम्झनामा उनकी आमा तथा कवि राधा देवी पाण्डेले रचना गरेको शोककाव्य ‘सशांक’ सार्वजनिक गरिएको छ। पुत्रवियोगको गहिरो पीडालाई साहित्यिक सिर्जनामा रूपान्तरण गर्दै लेखिएको ६० पृष्ठको उक्त शोककाव्य एक विशेष समारोहबीच सार्वजनिक गरिएको हो।
काठमाडौंको टोखा–३, धनेश्वरस्थित धनेश्वर कम्प्लेक्समा आयोजित कार्यक्रममा स्वर्गीय डा. शशांक पाण्डेका मामा, आफन्त, इष्टमित्र तथा परिवारका सदस्यहरूको उल्लेख्य उपस्थिति रहेको थियो। कार्यक्रममा विश्व हिन्दु महासंघका केन्द्रीय अध्यक्ष रामचन्द्र अधिकारी लगायत साहित्य, समाजसेवा तथा विभिन्न क्षेत्रका व्यक्तित्वहरूको समेत उपस्थिति रहेको थियो।
स्वर्गीय डा. शशांकका मामा नेपाली कांग्रेसका नेता एवं समाजसेवी बाबुकाजी पाठकको प्रमुख आतिथ्यता तथा उनका बुबा शम्भुप्रसाद पाण्डेको सभापतित्वमा कार्यक्रम सम्पन्न भएको हो।
वि.सं. २०५३ वैशाख २९ गते जन्मिएका डा. शशांक पाण्डेले दन्त चिकित्सा विषय अध्ययन गरी चिकित्सकका रूपमा सेवा गर्दै आएका थिए। स्वास्थ्य सेवाका क्रममा नुवाकोटमा खटिएका बेला वि.सं. २०७८ पुस २९ गते भएको सडक दुर्घटनामा परी २५ वर्षको अल्पायुमै उनको असामयिक निधन भएको थियो।
छोराको असामयिक निधनपछि आमाले भोगेको अकल्पनीय पीडा, मातृवात्सल्य, सम्झना र विछोडलाई शब्दमा उतार्दै राधा देवीले ‘सशांक’ शोककाव्य सिर्जना गरेकी हुन्। कृतिमा डा. शशांकको बाल्यकाल, स्वभाव, जीवनयात्रा, चिकित्सकीय सेवाप्रतिको समर्पण तथा उनको असामयिक निधनपछि परिवारमा उत्पन्न पीडा र स्मृतिलाई मार्मिक ढंगले प्रस्तुत गरिएको छ।
कार्यक्रममा कृतिको समीक्षा गर्दै वरिष्ठ साहित्यकार डा. अम्बिका अर्यालले ‘सशांक’को साहित्यिक पक्ष तथा समाजमा यसको महत्वमाथि गहन टिप्पणी गरिन्। व्यक्तिगत जीवनको असह्य पीडालाई साहित्यिक सिर्जनामा रूपान्तरण गर्नु महत्वपूर्ण र साहसिक कार्य भएको उनको भनाइ थियो।
साहित्यकार **डा. दामोदर पुडासैनी ‘किशोर’**ले ‘सशांक’ आमाको आँशु र हृदयबाट जन्मिएको कृति भएको बताए। सन्तान गुमाउँदाको असह्य पीडालाई शब्दमा उतार्दै आमाले छोराको सम्झनालाई साहित्यका माध्यमबाट जीवन्त राखेको उनले उल्लेख गरे।
त्यस्तै, साहित्यकार डा. शैलेन्दुप्रकाश नेपालले शोकको अनन्त भूमरीमा पिल्सिएर पनि कवयित्री राधा देवी पाण्डे सिर्जनशीलतातर्फ उत्प्रेरित भएको बताए। आफ्ना कलालाई सचेत रूपमा समाएर उनले आफूलाई पनि अमर बनाउने र छोरालाई पनि साहित्यिक सिर्जनामार्फत अमर बनाउने सकारात्मक प्रयत्न गरेको उनको टिप्पणी थियो।
‘सशांक’ स्वाभाविक लयविधानको परिणतिका रूपमा आएको शोककाव्य भएको उल्लेख गर्दै डा. नेपालले यसमा बौद्धिक कसरतभन्दा हार्दिकता र मर्मस्पर्शी भावविधान बढी प्रभावशाली रहेको बताए।
साहित्यकार डा. सत्यराज थपलियाले आमाले आफ्नै छोराको सम्झनामा शोककाव्य लेखेको उदाहरण सम्भवतः विरलै पाइने उल्लेख गर्दै राधा देवीले देखाएको साहस र हिम्मत प्रशंसनीय रहेको बताए। मातृपीडालाई साहित्यमा रूपान्तरण गर्ने कार्य असाधारण सिर्जनशील प्रयास भएको उनको भनाइ थियो।
कार्यक्रममा स्वागत मन्तव्य राख्दै नेपाल प्रहरीका पूर्वडीएसपी गोविन्द पाठकले शोकलाई सिर्जनामा बदल्ने र दिवंगत व्यक्तिको स्मृतिलाई साहित्यिक कृतिका रूपमा सुरक्षित राख्ने प्रयासको प्रशंसा गरे।
प्रमुख अतिथि बाबुकाजी पाठकले डा. शशांकको जीवन, व्यक्तित्व र परिवारले भोगेको पीडाको स्मरण गर्दै ‘सशांक’ले उनको स्मृतिलाई लामो समयसम्म जीवित राख्न महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने बताए।
कृतिकी सर्जक राधा देवी पाण्डेले छोराको निधनपछि आफूले अनुभूति गरेको पीडा, सम्झना र मातृममतालाई शब्दमा उतार्दै कृति सिर्जना गरेको बताइन्। उनका लागि ‘सशांक’ एउटा पुस्तक मात्र नभई दिवंगत छोरासँग जोडिएका स्मृति, अनुभूति र मातृप्रेमको दस्तावेज बनेको छ।
कार्यक्रममा डा. शशांकका मित्र कञ्चन पाठकले उनलाई स्मरण गर्दै भावुक गीत प्रस्तुत गरेका थिए। शशांकसँग बिताएका क्षण र उनको स्मृतिलाई गीतमार्फत प्रस्तुत गर्दा कार्यक्रम भावुक बनेको थियो।
कार्यक्रम सञ्चालन डा. शशांककी दिदी मन्दिरा पाण्डेले गरेकी थिइन्। आफ्नै भाइको वियोगमा लेखिएको कृतिको विमोचन कार्यक्रम सञ्चालन गर्नुपर्दा निकै कठिन भएको उनले भावुक हुँदै बताइन्।
‘सशांक’ ६० पृष्ठको शोककाव्य हो। यसको मुद्रण **कलर्स प्रेस प्रा.लि.**ले गरेको हो। कृतिको प्रथम प्रकाशनका रूपमा १ हजार १ प्रति छापिएको छ भने पुस्तकको मूल्य रु. १०५ निर्धारण गरिएको छ।
पुस्तक प्रकाशनको जिम्मेवारी स्वर्गीय डा. शशांकका बुबा शम्भुप्रसाद पाण्डे तथा दिदीहरू मन्दिरा, मनिला र मनसा पाण्डेले लिएका हुन्। परिवारले छोराको स्मृतिलाई पुस्तकका रूपमा सुरक्षित राख्ने उद्देश्यले कृति प्रकाशन गरेको जनाएको छ।
विमोचनपछि शोककाव्य ‘सशांक’लाई छिट्टै बजारमा वितरण गर्ने तयारी गरिएको छ। यससँगै व्यक्तिगत शोक र पारिवारिक पीडामा सीमित रहेको शशांकको स्मृति अब साहित्यिक कृतिका रूपमा सार्वजनिक पाठकसम्म पुग्ने भएको छ।
डा. शशांकको जीवन छोटो भए पनि उनको स्मृति, चिकित्सकीय सेवाप्रतिको समर्पण र परिवारको भावनात्मक सम्बन्धलाई ‘सशांक’ले अक्षरमा सुरक्षित गरेको छ। एक आमाले छोराको वियोगमा बगेका आँशुलाई कवितामा रूपान्तरण गरेर सिर्जना गरेको यो कृति व्यक्तिगत पीडासँगै मातृप्रेम, स्मृति र साहित्यिक अभिव्यक्तिको दस्तावेजका रूपमा सार्वजनिक भएको छ।
प्रतिक्रिया दिनुहोस्